استونیتریل (Acetonitrile) با CAS 75-05-8 یکی از مهم‌ترین حلال‌های HPLC است. در این راهنمای آزمیران، تفاوت گریدهای Gradient، Isocratic، خشک و Preparative، کدهای پرمصرف مرک، کاربردها، نکات ایمنی و روش استعلام قیمت بررسی شده است.
استونیتریل چیست؟ راهنمای خرید استونیتریل HPLC مرک
استونیتریل (Acetonitrile) با نام‌های اختصاری ACN و MeCN، یک حلال قطبی آپروتیک، بی‌رنگ و فرار با فرمول CH3CN و شماره CAS برابر 75-05-8 است. مهم‌ترین مصرف آزمایشگاهی آن، استفاده به‌عنوان فاز متحرک در HPLC و در گرید مناسب، LC-MS است.
استونیتریل چیست؟
استونیتریل ساده‌ترین نیتریل آلی است و گاهی با نام متیل سیانید نیز شناخته می‌شود. این ماده با آب و بسیاری از حلال‌های آلی امتزاج‌پذیر است و به‌دلیل قطبیت مناسب، ویسکوزیته کم و فراریت نسبتاً بالا، در جداسازی‌های کروماتوگرافی، آمادهسازی نمونه، سنتز آلی و بعضی فرایندهای دارویی و صنعتی کاربرد دارد.
وجود واژه «سیانید» در نام مترادف آن به معنی یکسان‌بودن رفتار استونیتریل با نمک‌های سیانیدی نیست؛ بااین‌حال استونیتریل ماده‌ای خطرناک، بسیار قابل اشتعال و زیان‌آور است و باید دقیقاً طبق SDS همان برند و گرید مصرف شود.
مشخصات فیزیکی و شیمیایی استونیتریل
| مشخصه | مقدار یا توضیح |
|---|---|
| نام انگلیسی | Acetonitrile |
| نام‌های رایج | ACN، MeCN، Methyl cyanide، Cyanomethane |
| فرمول شیمیایی | CH3CN |
| شماره CAS | 75-05-8 |
| شماره EC | 200-835-2 |
| جرم مولی | 41.05 g/mol |
| شکل ظاهری | مایع شفاف، بی‌رنگ و فرار |
| نقطه جوش | حدود 81 تا 82 درجه سانتی‌گراد |
| چگالی | حدود 0.786 g/mL در 25 درجه سانتی‌گراد |
| نقطه اشتعال | حدود 2 درجه سانتی‌گراد در ظرف بسته |
| شماره حمل‌ونقل | UN 1648؛ مایع قابل اشتعال |
چرا استونیتریل در HPLC پرمصرف است؟
استونیتریل یکی از مهم‌ترین اصلاح‌کننده‌های آلی فاز متحرک در کروماتوگرافی مایع فاز معکوس است. چند ویژگی باعث محبوبیت آن شده است:
- عبور مناسب نور فرابنفش: برای بسیاری از روش‌های دارای آشکارساز UV، پس‌زمینه کم‌جذب‌تری نسبت به بعضی حلال‌ها ایجاد می‌کند.
- ویسکوزیته پایین: در بسیاری از ترکیب‌های آب–استونیتریل، فشار سیستم از فاز متحرک مشابه حاوی متانول کمتر است.
- قدرت شویشی و انتخاب‌پذیری متفاوت: می‌تواند زمان بازداری، شکل پیک و تفکیک ترکیبات را بهبود دهد؛ نتیجه نهایی به ستون، دما، pH و آنالیت وابسته است.
- گریدهای کنترل‌شده: حلال‌های HPLC معتبر از نظر آب، ذرات، باقی‌مانده تبخیر، اسیدیته، قلیائیت و عبور UV کنترل می‌شوند.
کدام گرید و کد استونیتریل مرک مناسب است؟
کدهای زیر در پورتفوی Merck/Supelco کاربردهای متفاوتی دارند. انتخاب باید بر مبنای روش آزمون باشد، نه صرفاً درصد خلوص اسمی.
| کد مرک | گرید و مشخصه شاخص | کاربرد پیشنهادی |
|---|---|---|
| 100030 / 1.00030 بسته 1 لیتری |
LiChrosolv®، Gradient grade، خلوص ≥99.9%، آب ≤0.02%، میکروفیلتر 0.2 µm | HPLC تحلیلی با شویش گرادیانی و آشکارساز UV |
| 114291 / 1.14291 | LiChrosolv®، Isocratic grade، خلوص ≥99.8%، آب ≤0.05%، میکروفیلتر 0.2 µm | روش‌های HPLC ایزوکراتیک |
| 113358 / 1.13358 | Prepsolv™، خلوص ≥99.8%، مناسب کروماتوگرافی تهیه‌ای | Preparative HPLC و جداسازی در مقیاس بالاتر |
| 113212 / 1.13212 | گرید خشک برای سنتز DNA، خلوص ≥99.9%، آب ≤30 ppm | سنتز الیگونوکلئوتید و فرایندهای حساس به رطوبت |
| 112636 / 1.12636 | گرید خشک برای سنتز DNA، خلوص ≥99.9%، آب حداکثر 10 ppm | کاربردهای بسیار حساس به رطوبت |
| 115500 / 1.15500 | EMPLURA®، خلوص ≥99.0%، گزینه اقتصادی برای کاربردهای پایه | سنتز، استخراج، شست‌وشو و کارهای کم‌حساسیت؛ نه جایگزین خودکار گرید HPLC |
برای LC-MS، UHPLC، سنجش‌های بسیار حساس یا روش‌های فارماکوپه‌ای، عبارت مناسببودن برای همان تکنیک و حدود ناخالصی‌ها باید در صفحه رسمی محصول و COA کنترل شود.
کاربردهای استونیتریل
1. کروماتوگرافی مایع و آنالیز دستگاهی
فاز متحرک در RP-HPLC، شویش گرادیانی یا ایزوکراتیک، آمادهسازی استانداردها و—در صورت انتخاب گرید اختصاصی—آنالیز LC-MS از مهم‌ترین کاربردهای استونیتریل هستند.
2. صنایع دارویی و کنترل کیفیت
در سنجش ماده مؤثره دارویی، ناخالصی‌ها، محصولات تخریب و آمادهسازی نمونه استفاده می‌شود. در آزمایشگاه‌های GMP، ردیابی بچ، COA معتبر و انطباق گرید با روش الزامی است.
3. آمادهسازی نمونه
استونیتریل در استخراج ترکیبات، رسوب‌دهی پروتئین از نمونه‌های زیستی و برخی روش‌های QuEChERS کاربرد دارد؛ نسبت حلال و شرایط کار باید از روش معتبر گرفته شود.
4. سنتز DNA و واکنش‌های حساس به آب
برای این کاربرد، «خشک» بودن حلال اهمیت کلیدی دارد. کدهای 113212 و 112636 حدود آب متفاوتی دارند و جایگزینی آنها بدون بررسی روش توصیه نمی‌شود.
5. سنتز، استخراج و کروماتوگرافی تهیه‌ای
برای کارهای کم‌حساسیت، سنتز و شست‌وشو می‌توان از گرید اقتصادی متناسب استفاده کرد؛ برای Preparative HPLC نیز گرید Prepsolv™ طراحی شده است.
استونیتریل بهتر است یا متانول؟
| معیار | استونیتریل | متانول |
|---|---|---|
| UV cutoff تقریبی | حدود 190 nm | حدود 205 nm |
| فشار سیستم | اغلب کمتر در مخلوط با آب | اغلب بیشتر |
| قدرت و انتخاب‌پذیری | معمولاً شویش قوی‌تر؛ انتخاب‌پذیری متفاوت | ممکن است برای بعضی جداسازی‌ها تفکیک بهتری بدهد |
| هزینه و دسترسی | معمولاً گران‌تر و متغیرتر | اغلب اقتصادی‌تر |
انتخاب نهایی با آزمون عملی، روش معتبر و معیارهای system suitability انجام می‌شود. تغییر متانول به استونیتریل یا برعکس معمولاً به تنظیم درصد فاز آلی، شیب گرادیان و گاهی بازاعتبارسنجی روش نیاز دارد. برای جزئیات بیشتر، مقاله مقایسه متانول و استونیتریل در HPLC را بخوانید.
ایمنی، حمل و نگهداری استونیتریل
- کار در هود شیمیایی یا محیط دارای تهویه مؤثر انجام شود.
- از عینک ایمنی، روپوش و دستکش سازگار با ماده طبق SDS و ارزیابی زمان تماس استفاده شود.
- از شعله، جرقه، سطوح داغ و منابع اشتعال دور نگه داشته شود و اتصال زمین تجهیزات انتقال حلال رعایت شود.
- ظرف اصلی کاملاً بسته، دارای برچسب و در محل نگهداری مایعات قابل اشتعال قرار گیرد.
- پسماند و حلال آلوده وارد فاضلاب نشود و طبق مقررات پسماند خطرناک دفع شود.
- پیش از مصرف، نسخه به‌روز SDS رسمی کد 100030 مطالعه شود.
راهنمای خرید و استعلام قیمت استونیتریل
قیمت استونیتریل به برند، کد، گرید، حجم بسته، تعداد، بچ و تاریخ انقضا، موجودی ایران یا سفارش وارداتی و نرخ ارز وابسته است. برای دریافت قیمت قابل اتکا، این اطلاعات را یکجا ارسال کنید:
- کاربرد دقیق: HPLC گرادیانی، ایزوکراتیک، LC-MS، سنتز DNA، Preparative HPLC یا مصرف عمومی
- برند و کد کاتالوگ مورد قبول
- حجم هر بسته و تعداد مورد نیاز
- حد مجاز آب، خلوص و سایر پارامترهای کلیدی روش
- نیاز به COA، SDS و بچ یا تاریخ انقضای مشخص
- شهر و زمان مورد انتظار برای تحویل
سؤالات متداول درباره استونیتریل
استونیتریل چیست و چه کاربردی دارد؟
استونیتریل یک حلال قطبی آپروتیک با فرمول CH3CN است که بیشترین کاربرد آزمایشگاهی آن در HPLC، آمادهسازی نمونه، سنتز و استخراج است.
آیا ACN و MeCN همان استونیتریل هستند؟
بله. ACN و MeCN دو اختصار رایج برای Acetonitrile هستند. Methyl cyanide نیز نام مترادف آن است.
تفاوت استونیتریل Gradient و Isocratic چیست؟
گرید Gradient برای کنترل تغییر خط پایه طی تغییر درصد فاز آلی طراحی شده است؛ گرید Isocratic برای روشهایی مناسب است که ترکیب فاز متحرک ثابت می‌ماند. مشخصات رسمی هر کد باید بررسی شود.
آیا هر استونیتریل HPLC برای LC-MS مناسب است؟
خیر. مناسببودن برای HPLC الزاماً به معنی مناسببودن برای LC-MS نیست. برای MS باید گرید اختصاصی و حدود ناخالصی‌های مربوط در Specification یا COA تأیید شود.
آیا می‌توان گرید صنعتی یا سنتز را در HPLC استفاده کرد؟
برای آنالیز حساس توصیه نمی‌شود؛ زیرا ناخالصی، ذرات و باقی‌مانده غیرفرار می‌توانند خط پایه، ستون و آشکارساز را تحت تأثیر قرار دهند.
آیا استونیتریل را می‌توان جایگزین متانول کرد؟
گاهی بله، اما جایگزینی یک‌به‌یک نیست. قدرت شویشی و انتخاب‌پذیری متفاوت است و روش باید دوباره بهینه‌سازی و در صورت لزوم اعتبارسنجی شود.
استونیتریل چگونه نگهداری می‌شود؟
در ظرف اصلی بسته، دور از گرما و منابع اشتعال و در محل مناسب مایعات قابل اشتعال نگهداری می‌شود. دما و شرایط دقیق باید از SDS و برچسب همان کد خوانده شود.
برای استعلام قیمت استونیتریل چه اطلاعاتی لازم است؟
کد کاتالوگ، گرید، حجم بسته، تعداد، کاربرد، شهر تحویل و نیاز به COA یا تاریخ انقضای مشخص را برای کارشناس آزمیران ارسال کنید.
منابع فنی
استعلام قیمت روز و انتخاب کد مناسب
برای جلوگیری از خرید گرید اشتباه، کاربرد، کد مورد نظر، بسته‌بندی و تعداد را برای آزمیران ارسال کنید تا موجودی، امکان تأمین، COA و قیمت روز بررسی شود.
تماس: 09127774089 | پشتیبانی بله: 09365036989
